A ak’aj tu’mel k’aẍjel lu’, njyon tu’n txi k’ayit k’aẍjel b’a’nk’ay ex tu’n tel kynik’ qe xjal nchi laq’on. Kye’xix ajb’inchal Esteban Cardona/Tib’lal Cero Market

Tu’n Grecia Ortíz

gortiz@lahora.com.gt

Cero Market atzan jun aq’untl o itz’aj tu’n mi’n b’aj yajit tb’el wa’j ntzaj kylaq’o’n ex nimxix nchmet, ax ikyx tu’n tkanet tu’mel kyuj kyaqil matij k’ayb’il tuj tx’otx’il Paxil ikytzan jun tu’mel tu’n tel kynik’ xjal ex nq’on amb’il kye aq’unal tx’otx’ nchi k’ayin twitz aq’untl b’a’nq’ay.

Aj tu’mel ximb’etz k’ajel ikytzan jlu’, o itz’aj tuj kynab’il xjal ajpaxil Pedro Cuevas ex Marina Orellana, aqe nkyajb’en tu’n ch’ixpet kynab’il qe xjal.

Tuj qanb’itz ok tu’n La Hora, a Tat Cuevas ma tzaj tma’n qa tuk’ix tuk’il ojtxe ximan kyu’n tu’n txi qe’ jun matij k’ayb’il, tu’n tajb’en te ch’ixpul kynab’il xjal tib’aj tnachil qa noqx nb’aj yajit wa’j ex tu’n tajb’en qe ti’chaq b’a’nq’ay; jaw ti’n tipun nab’il lu’ aj sul itz’aj tme’jil.

Ikytzan ten xi qe’ Cero Market, tuj tnom te Antigua Guatemala tuj ab’q’i 2019.

A ak’aj tu’mel k’aẍjel lu’, njyon tu’n txi k’ayit k’aẍjel b’a’nk’ay ex tu’n tel kynik’ qe xjal nchi laq’on. Kye’xix ajb’inchal Esteban Cardona/Tib’lal Cero Market

Nimqe ti’chaq k’ajel at quk’il kye qa xjal ma ntxi qe’ kyk’a’ẍ, te tnejil o kajb’en tu’n mi’n qo k’ayin kyaqil n-ajb’en te nib’eb’itz, o qo ximan tu’n qk’ayin tza’j xab’on nya’ malo’nmaj, tu’n tlaj ximan qu’n qa tu’n tzyet xnaq’tzb’il ti’j refill-noqx tu’n tb’aj noj-“, kub tna’n.

O ch’ixpet kynab’il ex kub’ kyxi’min tu’n kyk’a’yin ti’chaq wab’aj ex ti’chaq saqsb’il qi’je, ax toklen, aj xjaw itz’aj tu’mel lu’, nya’xix nim ti’chaq o chi k’ayin, cheb’a xch’iy qe ti’chaq k’a’ kye loq’l.

Tuj tajlal Instagram, b’a’n qo kin alkye qe ti’chaq at, jaku kanet chenaq’, linaza, k’ab’aj che’nmaj ex txqantl ex jaku kanet xab’on te tx’ajb’il tzmal wib’aj b’incha’nmaj tu’n txamnil coco, ax jaku kanet jolil xmatz b’a’n tajb’en la’ maj ex jaku kanet sub’il twitz eb’aj b’incha’n tu’n tze’ bambú.

AX JAKU CHI LAQ’ON AJU TI’CHAQ NCHI K’AYIN QE AQ’UNAL TX’OTX’

Lamet k’jel ala’ xjaw tuj abq’i ob’aj, tu’n tlaj tx’u’j yab’ ex tu’n tlaj nim qe k’ajel sex poqb’al kyk’a’ tuj chemajxin, “ax o qo k’ayin tuj chemajxin, cheb’a o b’et, ja’lo lu qe xjal nchi qanin, ex ja’lo nqo k’ayin lo’j ex kyaqil najb’en te qwa ntzaj q’o’n qtxu’ tx’otx’ b’a’nq’ay, kyaqil lu’ kye qa ch’in aq’unal tx’otx’”.

Chitzan tat Cuevas qa nimxix kyaj ti kyaqil at twitz tx’otx’, tu’ntzan tlaj o kyajb’e tu’n tb’ant jun aq’untl nimxix txilen tuj kychunqlal xjal, tu’ntzanjo xi qe’ ch’ixpub’il kyu’n, tu’ntzanjo ajtz xob’il tz’is wa’j ex nti’ laq’et plástico najb’en noqx jun maj.

At jun nab’il kyiw ti’j tu’n tb’ant ajo ch’ixpub’il nab’il qe xjal nchi laq’on, ma’tzan tz’el qniky’ qa cheb’a o’ chi kamb’an ti’j.

Ok kyjax ju’njun ab’q’i, kyaj tu’n kyq’a’yin tuj kyk’ayb’il ila’ wiq k’a’ ex tu’n tjaqet kyk’ayb’il tuj ju’njun tnom te Twitz Paxil.

Tuj ttenb’il lu’ jaku kanet ju’njun twitz awal aq’unab’itz kye aq’unal tx’otx’. Tilb’ilal La Hora/Cero Market

A tat Cuevas n-naq’unan kyaqil q’ij tuj k’ayb’il, atzan te tuk’il naq’unan tuj tex taq’un ex nxtokin ti’j tchmil tuj ju’jun temb’il ti’j aq’untl lu’ xi qe’ junx kyu’n.

Jun tb’anil tumlal qa nqo laq’on ti’chaq nti’ nb’aj yajit, chitzan xjal o qo xjelin ti’j, b’a’n qe’ kyk’u’j xjal qa kyaqil kylok’ ak’aj.

Kyuw aq’untl lu’ xi qe’, xkywset tu’n tat Cuevas qa cheb’a n-ne’l kyniky’ xjal kyi’j ex nchi pon kyuk’il, n-ne’l kynik’ ex kyaj chi onin ti’j ch’ixpub’il lu’.

KYUW KYK’U’J NCHI CH’IY EX TUJ KYNAB’IL TA’ QA KYAJ TU’N TXI KYQ’O’N JUN TB’ANIL KYE XJAL

Atzun te nan Marina Orellana, ntma’n qa a te ak’aj tumlal k’ayb’il lu’ nya’ matij, ju’njun q’ij nipan tnch’iy tu’n kye kyaq’un ex nkyuwset nab’il tu’n txi kyq’o’n jun tb’anil kye xjal ex tu’n ch’ixpet tumlal kyanq’ib’il qe xjal te Twitz Paxil

Qa ma txi q-q’o’n amb’il tu’n ch’ixpet nab’il, jaku chi ximan xjal tib’aj ajo, tib’aj tb’anil q’i’n tu’n, atzan qe xjal b’a’n chi ximan nya’ o’kx tib’aj tumlal k’ayb’il noqx nchi pon sipil, ax b’a’n tu’n tel kynik’ qa a qb’inchb’en jaku onin mo jaku b’iyin”, tzaj tma’n.

Qe xjal tuj ja ax o’ ch’ixpet tumlal kyanq’ib’il tu’ntzan tlaj nipan txi qe’ tu’n tzaj laq’et qe ti’chaq ax jaku kanet tuj qtanmi.

Cero Market atzan jun witziky’ te jun chmil ex jun xu’j ma tz’ok te axtokeln. Tilb’ilal La Hora/Cero Market

¿JATUMA B’A’N KYKANET?

Jaku kanet Cero Market tuj 4ta calle poniente tajlal 17 tuj matij k’ayb’il María tuj Antigua Guatemala, jaku b’a’n qpon kyuk’il te 9:00 te prim ex npon b’aj amb’il te 4:00 te qa’le ex kyuj qe q’ij te lunes a sábado ex tuj domingo b’a’n txi tqa’nin qe ti’chaq tuj chemaj xin tuj Instagram ex Facebook, ax b’a’n tu’n kytxoqene tuj tajlal yolb’il k’ayb’il 7832 8563.

Puede leer en castellano

Grecia Ortíz
Periodista y Comunicadora de la Universidad de San Carlos de Guatemala. Reportera para el Diario La Hora desde 2015. En la actualidad realiza contenido para La Hora Voz del Migrante, en temas de interés para la comunidad migrante en Estados Unidos.
Artículo anteriorMaak’a’ aq chik li najtil k’ay, jun na’jej re ruuchin awimj rik’in xq’emalru ch’och’ ut jun xjalajik na’leb’.
Artículo siguienteMaj’ ri majb’al, chike taq’ jastaq’ choch’ ri qab’antajik